İçeriğe geç

Acil durumdaysanız 112 Acil / Ambulans 101 Sivil Savunma 177 Orman Yangını 155 Polis TAKDER bir kriz hattı değildir

Dil: TR EN

TAKDER

Toplumsal ve ekonomik krizler

İş kaybı, borç, salgın, göç ya da toplumsal gerilim: tek bir anda değil, aylar boyunca biriken ve aileleri sessizce yoran krizler.

01

Nedir

Toplumsal ve ekonomik krizlerin ruhsal etkisi çoğu zaman bir afet kadar görünür değildir. Ani bir yıkım yoktur; onun yerine süregiden belirsizlik, geleceği planlayamama ve “bir şey yapamıyorum” duygusu vardır.

Ekonomik sıkıntı, işsizlik ve borç ruh sağlığının en güçlü toplumsal belirleyicileri arasındadır. Bu krizler herkesi eşit etkilemez: düşük gelirli haneler, göçmenler, yalnız yaşayan yaşlılar ve tek ebeveynli aileler daha kırılgandır.

Salgınlar ve toplumsal gerilim dönemleri de benzer biçimde sosyal bağları zayıflatır; oysa bu dönemlerde en koruyucu etken tam olarak o bağlardır.

02

Beklenen tepkiler

  • Sürekli endişe, gelecekle ilgili umutsuzluk
  • Uyku sorunları ve sürekli yorgunluk
  • Aile içinde gerginlik, sabırsızlık, tartışmaların artması
  • Utanç ya da başarısızlık duygusu; yardım istemekten kaçınma
  • İnsanlardan uzaklaşma, eskiden keyif veren şeylere ilgi kaybı

Uzun süren stres bedeni ve zihni yorar; bu tepkiler kişisel bir kusur değil, koşulların ağırlığının bir sonucudur.

03

Ne yapabilirsiniz

  • Kontrol edebildiğiniz küçük alanlara odaklanın: günlük düzen, uyku, kısa yürüyüşler.
  • Sorunu parçalara bölün; borç, iş ya da konut için resmî danışmanlık ve sosyal hizmet olanaklarını araştırın.
  • Durumu aileyle, yaşa uygun bir dille, çocuklardan saklamadan ama onlara yük bindirmeden konuşun.
  • Sosyal bağları koruyun; yardım istemek bir zayıflık değildir.
  • Haber akışını sınırlayın; belirsizliği artıran kaynaklardan uzak durun.

04

Ne zaman destek alınmalı

  • Tepkiler dört haftadan uzun sürüyor ya da giderek ağırlaşıyorsa
  • İşe, okula gitmek, çocuklara bakmak gibi günlük işler yapılamaz hâle geldiyse
  • Alkol, ilaç ya da madde kullanımı arttıysa
  • Kişi kendini tamamen yalnızlaştırıyor, kimseyle konuşmuyorsa
  • Kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri varsa — bu durumda beklemeden

Beklemeyin: tehlike sürüyorsa, siz ya da bir başkası kendine zarar verme düşüncesi taşıyorsa hemen 112’yi, şiddet söz konusuysa 155’i arayın. TAKDER bir kriz hattı değildir; nereye başvurulacağına bakın.

Kaynakça

Bu sayfadaki bilgilerin kaynağı

Stresle baş etme
Dünya Sağlık Örgütü (2020). Doing What Matters in Times of Stress. who.int
Psikososyal destek çerçevesi
Inter-Agency Standing Committee (2007). IASC Guidelines on Mental Health and Psychosocial Support in Emergency Settings. interagencystandingcommittee.org
Kriz dönemlerinde ruh sağlığı
Dünya Sağlık Örgütü (2022). Mental health in emergencies, bilgi notu. who.int