Özel gruplar

Uluslararası standartlar, krizlerde bazı grupların daha fazla risk altında olduğunu ve onlara ulaşmak için özel çaba gerektiğini vurgular. Bunun nedeni grupların kendisi değil, onları dışarıda bırakan koşullardır: erişilemeyen bilgi, uygun olmayan barınma, kesilen bakım.

Kapsayıcı psikososyal destek, bu grupları “sonradan eklenen” değil, planlamanın en başında düşünülen insanlar olarak ele alır.

• Uykuya dalmakta zorlanmak, sık uyanmak, kâbus görmek
• Ani seslerde irkilmek, sürekli tetikte hissetmek
• Olayı tekrar tekrar düşünmek ya da tam tersine hiç düşünmek istememek
• Huzursuzluk, öfke, ağlama nöbetleri, duygusal uyuşukluk
• Dikkat ve odaklanma güçlüğü, unutkanlık
• Baş ağrısı, mide sorunları, kas gerginliği, yorgunluk
• Suçluluk, utanç ya da “neden ben kurtuldum” düşünceleri

Tepkilerin dışavurumu yaşa, kültüre ve kişinin iletişim biçimine göre değişir; bir çocuğun ya da iletişim engeli olan bir yetişkinin sıkıntısı sözle değil davranışla görünebilir.

• Kişiye ne ihtiyacı olduğunu sorun; varsaymayın.
• Bilgiyi sade dille, birden çok biçimde (yazılı, sözlü, görsel) ve gerekiyorsa birden çok dilde verin.
• Bakım veren kişileri ve ailelerini de destek planına dahil edin.
• Çocuklarla ilgili her çalışmada çocuk koruma ilkelerini uygulayın.
• Müdahale eden ekipler için dinlenme, rotasyon ve ekip içi destek planlayın.

• Tepkiler dört haftadan uzun sürüyor ya da giderek ağırlaşıyorsa
• İşe, okula gitmek, çocuklara bakmak gibi günlük işler yapılamaz hâle geldiyse
• Alkol, ilaç ya da madde kullanımı arttıysa
• Kişi kendini tamamen yalnızlaştırıyor, kimseyle konuşmuyorsa
• Kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri varsa — bu durumda beklemeden