İçeriğe geç

Acil durumdaysanız 112 Acil / Ambulans 101 Sivil Savunma 177 Orman Yangını 155 Polis TAK-DER bir kriz hattı veya acil servis değildir

Dil: Türkçe English

Kıbrıs risk profili

Adada hangi tehlike, kimi, nasıl etkiliyor: deprem, orman yangını, sel ve şiddet.

01

Nedir

Risk profili, bir bölgede hangi tehlikelerin bulunduğunu, kimin bunlara daha açık olduğunu ve topluluğun ne kadar hazırlıklı olduğunu bir arada gösterir. Psikososyal hazırlık da buradan başlar: kimin, hangi durumda, hangi desteğe ihtiyaç duyacağını önceden bilmek.

Deprem

Kıbrıs, Afrika ve Anadolu levhalarının etkileşim kuşağı üzerinde, deprem riski taşıyan bir adadır. Riski en çok artıran etken eski ve depreme göre tasarlanmamış yapılar ile evlerin içindeki sabitlenmemiş eşyalardır.

Kimi etkiler

Eski binalarda yaşayanlar, yaşlılar, engelli bireyler, okullar ve kalabalık iş yerleri.

Evde yapısal olmayan riskler

Orman yangını

Sıcak ve kuru yaz aylarında ormanlık ve kırsal alanlarda yangın riski yükselir. Yangınlar hızla yayılabilir; tahliye ve duman en büyük tehlikelerdir.

Kimi etkiler

Orman kenarındaki köyler, çiftçiler ve hayvan yetiştiricileri, astımı olanlar, yangınla mücadele eden ekipler ve gönüllüler.

Acil durum çantası

Sel ve ani taşkın

Kısa sürede düşen yoğun yağış, dere yataklarında ve yetersiz altyapılı yerleşimlerde ani taşkınlara yol açabilir. Su, araçla geçilmeye çalışılan yollarda en tehlikelidir.

Kimi etkiler

Dere yatakları ve alçak bölgelerde oturanlar, bodrum katlarda yaşayanlar, sürücüler.

Aile afet planı

Şiddet

Aile içi şiddet, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve çocuklara yönelik şiddet; afetler gibi ani değil, çoğu zaman görünmeyen ve süregiden bir tehlikedir. Kriz dönemlerinde risk artabilir.

Kimi etkiler

Kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler ve bağımlı ilişkilerde yaşayanlar.

Travma ve şiddet

Bu profil bir başlangıçtır. Her tehlike için Kıbrıs’a özgü veriler — geçmiş olaylar, etkilenen bölgeler, kurumların sorumluluk alanları — ilgili kurumlarla birlikte ayrı ayrı yazılacaktır. Ayrıntı için Riski anlamak.

02

Beklenen tepkiler

  • Deprem sonrası: artçı sarsıntılarda irkilme, binaya girmekten korkma, uyku sorunları
  • Yangın sonrası: duman kokusuna ya da siren sesine karşı yoğun tepki, ev ve geçim kaybına bağlı yas
  • Sel sonrası: yağmur yağdığında kaygı, eşya ve ev kaybı, temizlik sürecinde tükenme
  • Şiddet sonrası: sürekli tetikte olma, utanç ve suçluluk, güven kaybı

Bu tepkiler olağan dışı bir olaya verilen olağan tepkilerdir. Çoğu insanda güvenlik, düzen ve sosyal destekle birkaç hafta içinde belirgin biçimde azalır.

03

Ne yapabilirsiniz

  • Hanenizin risklerini öğrenin: binanızın yaşı, dere yatağına yakınlık, orman kenarı.
  • Aile afet planı yapın ve bir acil durum çantası hazırlayın.
  • Resmî uyarıları KKTC Sivil Savunma Teşkilatı ve ilgili kurumlardan takip edin.
  • Komşularınızdan yardıma ihtiyaç duyabilecek olanları (yaşlı, engelli) önceden bilin.
  • Acil numaraları telefonunuza kaydedin: 112, 101, 177, 155.

04

Ne zaman destek alınmalı

  • Tepkiler dört haftadan uzun sürüyor ya da giderek ağırlaşıyorsa
  • İşe, okula gitmek, çocuklara bakmak gibi günlük işler yapılamaz hâle geldiyse
  • Alkol, ilaç ya da madde kullanımı arttıysa
  • Kişi kendini tamamen yalnızlaştırıyor, kimseyle konuşmuyorsa
  • Kendine ya da başkasına zarar verme düşünceleri varsa — bu durumda beklemeden

Beklemeyin: tehlike sürüyorsa, siz ya da bir başkası kendine zarar verme düşüncesi taşıyorsa hemen 112’yi, şiddet söz konusuysa 155’i arayın. TAK-DER bir kriz hattı değildir; nereye başvurulacağına bakın.

Kaynakça

Bu sayfadaki bilgilerin kaynağı

Risk kavramları
UNDRR (2017). Terminology on Disaster Risk Reduction. undrr.org
Tehlike sınıflandırması
PreventionWeb (UNDRR). Sendai Framework at a glance. preventionweb.net
Kıbrıs’ta hazırlık ve uyarılar
KKTC Sivil Savunma Teşkilatı Başkanlığı. sivilsavunma.gov.ct.tr
Olağan tepkiler
WHO, War Trauma Foundation ve World Vision International (2011). Psychological First Aid: Guide for Field Workers. who.int