Uzman olmanız gerekmiyor. İlk psikolojik yardım, zor bir olayın hemen ardından bir insanın yanında doğru biçimde durmaktır: güvenliği sağlamak, dinlemek, ihtiyacı olduğu yere bağlamak. Bu el kitabı gönüllüler için yazılmıştır.
Saha el kitabı Okuma süresi 15 dk Eğitim öncesi okuma CC BY-NC 4.0
Bu sayfa eğitimin yerine geçmez. Metni okumak, sahada görev almak için yeterli değildir. TAKDER gönüllüleri uygulamalı eğitim ve süpervizyon olmadan doğrudan etkilenmiş kişilerle çalışmaz. Eğitim takvimi için eğitimler sayfasına bakın.
Nedir
Ne değildir
Ayrım pratikte önemlidir: iyi niyetle sorulan “tam olarak ne oldu, anlatsana” sorusu, kişiyi henüz hazır olmadığı bir anıya geri götürebilir ve zarar verebilir. İlk psikolojik yardımda anlatmak isteyen dinlenir; istemeyen rahat bırakılır.
Çerçeve
Sahadaki her temas bu üç adımda yürür. Sıra önemlidir: bakmadan dinlenmez, dinlemeden bağlanmaz.
1
Yaklaşmadan önce durumu okuyun. Aceleyle girmek hem sizi hem kişiyi riske atar.
2
Yaklaşın, kendinizi tanıtın, izin isteyin. Dinlemek bu işin merkezidir ve çoğu zaman söylenen tek şey sessizliktir.
3
Sizinle geçen yarım saat değil, kurduğunuz bağlantı kalıcı etkiyi yaratır. Bu adım atlanırsa yardım tamamlanmamış olur.
Dil
Söylemeyin“Anlıyorum, ben de aynısını yaşadım.”
Söyleyin“Ne kadar zor olduğunu tahmin edemiyorum. Buradayım.” — Konuşma sizin hikâyenize dönmemeli.
Söylemeyin“Şanslısınız, en azından hayattasınız.”
SöyleyinHiçbir şey. Sessizce yanında durmak, teselli etmeye çalışmaktan daha çok işe yarar.
Söylemeyin“Her şey düzelecek, merak etmeyin.”
Söyleyin“Şu an güvendesiniz. Önümüzdeki bir saatte şunlar olacak…” — Tutabileceğiniz, somut ve kısa vadeli bilgi verin.
Söylemeyin“Ne oldu, baştan anlatın bakalım.”
Söyleyin“Anlatmak isterseniz dinlerim; istemezseniz de burada oturabiliriz.” — Anlatım kişinin seçimidir.
Söylemeyin“Ağlamayın, sakin olun.”
Söyleyin“Ağlayabilirsiniz. Ben yanınızdayım.” — Duygunun kesilmesi değil, akması gerekir.
SöylemeyinTeyit edilmemiş haberi aktarmak: “Duyduğuma göre yardım yolda.”
Söyleyin“Bunu bilmiyorum. Öğrenip size döneceğim.” — Yanlış bilgi, sahadaki güveni en hızlı yıkan şeydir.
Özel durumlar
Göz hizasına inin. Mümkünse bakım vereniyle birlikte kalmasını sağlayın; ayrılmak zorundaysa kime teslim edildiğini yazılı kaydedin. Basit ve dürüst konuşun; oyun ve çizim malzemesi bulundurun.
Asla yalnız bırakmayın ve asla tek başınıza götürmeyin. Adını, bulunduğu yeri ve saati kaydedin, iki yetişkin refakat etsin, koruma birimine derhal bildirin. Fotoğrafını paylaşmayın.
Yavaş ve net konuşun, bağırmayın. İşitme cihazı, gözlük, baston ve ilaçların kaybolup kaybolmadığını sorun. Yön kaybı yaşıyor olabilir; nerede olduğunu ve ne olduğunu sakince tekrarlayın.
Refakatçiyle değil, kişinin kendisiyle konuşun. Yardım etmeden önce nasıl yardım istediğini sorun. Cihazına, sandalyesine ya da rehber köpeğine izinsiz dokunmayın.
Soru sormayın, ayrıntı istemeyin. Mahremiyeti sağlayın, mümkünse aynı cinsiyetten bir görevli eşlik etsin. Yalnızca kişinin onayıyla, uzmanlaşmış hizmete yönlendirin. Kimseye anlatmayın.
Sakin durun, kollarınızı açık tutun, çıkış yolunuzu kapatmayın. Tartışmayın. Kalabalığı uzaklaştırın. Kendinize ya da başkasına risk varsa sağlık ve güvenlik ekibini çağırın; tek başınıza müdahale etmeyin.
Sınır
Aşağıdakiler gönüllünün işi değildir. Tespit edin, kişiyi yalnız bırakmadan uzmana ya da sağlık ekibine devredin, devri kayda geçirin.
İlkeler
Yazdırılabilir
Sahadan ayrılmadan önce 20 dakikalık çözülme akışını uygulayın: bedeni indir · olguları sırala · tek cümlelik tur · yarını kapat. Ayrıntı: Saha çalışanları için ikincil travma.
Acil: 112 · Polis: 155 · Sivil Savunma: 101
Eğitim
İlk psikolojik yardım, rol oynama ve saha senaryolarıyla öğretildiğinde işe yarar. Kurumunuz, okulunuz ya da gönüllü ekibiniz için bir günlük uygulamalı program düzenliyoruz.
Kaynakça
Bak–Dinle–Bağla çerçevesi ve ilkeler doğrudan aşağıdaki kılavuzlardan uyarlanmıştır. Örnek cümleler ve saha kartı düzeni TAKDER'in Türkçe uyarlamasıdır; kaynak metinlerin birebir çevirisi değildir.
Bağlantılar kaynağın yayıncısına gider; son erişim 11 Eylül 2026. Künyede hata görürseniz bize bildirin, düzeltiriz.
